Ένα μικρό εξόγκωμα στο πρόσωπο ή στον λαιμό. Ένας ανεξήγητος πόνος κοντά στο αυτί. Μούδιασμα ή αδυναμία στη μία πλευρά του προσώπου.

Τις περισσότερες φορές, τέτοια συμπτώματα δεν σημαίνουν καρκίνο. Όμως, όταν επιμένουν, αξίζουν ιατρική αξιολόγηση.

Ο καρκίνος των σιελογόνων αδένων είναι σπάνιος και περιλαμβάνει πολλές διαφορετικές μορφές όγκων, με διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και διαφορετικές ανάγκες θεραπείας. Γι' αυτό και η σωστή διάγνωση και η εξατομικευμένη αντιμετώπιση έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Με αφορμή το Salivary Gland Cancer Day, στις 4 Οκτωβρίου 2026, αξίζει να γνωρίζουμε τα βασικά: ποια συμπτώματα πρέπει να προσέχουμε, πώς αντιμετωπίζεται η νόσος και πώς εξελίσσεται σήμερα η ακτινοθεραπεία.

Τι είναι ο καρκίνος των σιελογόνων αδένων;

Οι σιελογόνοι αδένες παράγουν το σάλιο και βρίσκονται σε διάφορα σημεία της περιοχής του κεφαλής και τραχήλου.

Οι μεγαλύτεροι είναι:

οι παρωτίδες, μπροστά και κάτω από τα αυτιά,

οι υπογνάθιοι αδένες, κάτω από την κάτω γνάθο,

οι υπογλώσσιοι αδένες, κάτω από τη γλώσσα.

Υπάρχουν επίσης εκατοντάδες μικρότεροι σιελογόνοι αδένες στο στόμα, στον φάρυγγα και σε άλλες περιοχές.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται έλεγχο;

Ο καρκίνος των σιελογόνων αδένων μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:

ένα νέο εξόγκωμα ή πρήξιμο στο πρόσωπο, στο μάγουλο, στη γνάθο ή στον λαιμό,

εμφανή ασυμμετρία μεταξύ των δύο πλευρών του προσώπου,

επίμονο πόνο στο στόμα, στο μάγουλο, στη γνάθο, στο αυτί ή στον λαιμό,

μούδιασμα σε τμήμα του προσώπου,

αδυναμία των μυών της μίας πλευράς του προσώπου,

δυσκολία να ανοίξει πλήρως το στόμα,

δυσκολία στην κατάποση,

πληγή στο στόμα, στον ουρανίσκο, στη μύτη ή στα χείλη που δεν επουλώνεται. 

Δεν υπάρχει σήμερα καθιερωμένος προληπτικός έλεγχος (screening) για τον καρκίνο των σιελογόνων αδένων στον γενικό πληθυσμό. Η αναγνώριση ύποπτων συμπτωμάτων και η έγκαιρη ιατρική εκτίμηση είναι επομένως ιδιαίτερα σημαντικές. 

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διερεύνηση ενός ύποπτου όγκου μπορεί να περιλαμβάνει κλινική εξέταση, απεικονιστικές εξετάσεις όπως υπερηχογράφημα, αξονική ή μαγνητική τομογραφία και, όταν χρειάζεται, βιοψία.

Η ιστολογική διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή οι καρκίνοι των σιελογόνων αδένων αποτελούν μια πολύ ετερογενή ομάδα όγκων.

Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει μία ενιαία θεραπεία που να ταιριάζει σε όλους τους ασθενείς.

Πώς αντιμετωπίζεται ο καρκίνος των σιελογόνων αδένων;

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του όγκου, τον βαθμό κακοήθειας, τη θέση του, την πιθανή προσβολή λεμφαδένων ή νεύρων και τη γενικότερη κατάσταση του ασθενούς.

Χειρουργική επέμβαση

Όταν ο όγκος είναι χειρουργικά αφαιρέσιμος, η χειρουργική εξαίρεση αποτελεί βασική θεραπευτική επιλογή.

Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση τμήματος ή ολόκληρου του σιελογόνου αδένα, ενώ σε ορισμένους ασθενείς εξετάζεται και η αντιμετώπιση των λεμφαδένων του τραχήλου. 

Ακτινοθεραπεία

Η ακτινοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί:

μετά το χειρουργείο, όταν υπάρχουν χαρακτηριστικά που αυξάνουν τον κίνδυνο τοπικής ή περιοχικής υποτροπής,

ως κύρια θεραπεία όταν η χειρουργική επέμβαση δεν είναι εφικτή ή δεν αποτελεί κατάλληλη επιλογή,

σε ορισμένες περιπτώσεις υποτροπής,

για την ανακούφιση συμπτωμάτων σε πιο προχωρημένη νόσο. 

Ακτινοθεραπεία: μεγαλύτερη ακρίβεια, καλύτερη προστασία των υγιών ιστών

Η σύγχρονη ακτινοθεραπεία έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Σήμερα, ο στόχος δεν είναι απλώς να χορηγήσουμε ακτινοβολία στην περιοχή του όγκου, αλλά να σχεδιάσουμε μια θεραπεία με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια, ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η νόσος και παράλληλα να περιοριστεί η έκθεση των υγιών ιστών.

Η Intensity-Modulated Radiation Therapy (IMRT) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στη σύγχρονη ακτινοθεραπεία.

Με την IMRT μπορούμε να μεταβάλλουμε με μεγάλη ακρίβεια την ένταση της ακτινοβολίας μέσα στο θεραπευτικό πεδίο, προσαρμόζοντας την κατανομή της δόσης στο σχήμα και στη θέση του στόχου.

Σε επιλεγμένους ασθενείς χρησιμοποιείται επίσης η Volumetric Modulated Arc Therapy (VMAT), μια τεχνική κατά την οποία η ακτινοβολία χορηγείται καθώς το μηχάνημα περιστρέφεται γύρω από τον ασθενή. Έτσι μπορεί να επιτευχθεί ιδιαίτερα ακριβής κατανομή της δόσης σε σύνθετες ανατομικές περιοχές, ενώ η θεραπεία πραγματοποιείται σε σχετικά σύντομο χρόνο.

Στους καρκίνους των σιελογόνων αδένων, η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μας επιτρέπει να σχεδιάζουμε τη θεραπεία με στόχο όχι μόνο τον όγκο ή την περιοχή του χειρουργείου, αλλά και την καλύτερη δυνατή προστασία των φυσιολογικών ιστών.

Image-Guided Radiotherapy: έλεγχος πριν από κάθε θεραπεία

Με τη χρήση απεικονιστικών τεχνικών πριν ή και κατά τη διάρκεια της θεραπείας, μπορούμε να ελέγχουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τη θέση του ασθενούς και της περιοχής που πρόκειται να ακτινοβοληθεί.

Προστασία των σιελογόνων αδένων και της ποιότητας ζωής

Ένας από τους βασικούς στόχους του σύγχρονου σχεδιασμού ακτινοθεραπείας είναι η μείωση της δόσης στους υγιείς σιελογόνους αδένες και σε άλλα όργανα που σχετίζονται με τη λειτουργία της κατάποσης και της ομιλίας, όταν αυτό είναι ογκολογικά ασφαλές.

Η επόμενη ημέρα: εξατομίκευση

Η εξέλιξη δεν αφορά μόνο τα μηχανήματα.

Σήμερα δίνεται όλο και μεγαλύτερη έμφαση στην εξατομίκευση της θεραπείας, στην ακριβέστερη οριοθέτηση του όγκου και των πιθανών οδών μικροσκοπικής επέκτασης, καθώς και στην προστασία των λειτουργιών που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής.

Παράλληλα, η μοριακή και γενετική ανάλυση των όγκων ανοίγει νέους δρόμους για πιο στοχευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Οι διαφορετικοί ιστολογικοί τύποι καρκίνου των σιελογόνων αδένων μπορεί να φέρουν διαφορετικές μοριακές αλλοιώσεις, ορισμένες από τις οποίες έχουν διαγνωστική ή θεραπευτική σημασία. 

Και οι παρενέργειες;

Η ακτινοθεραπεία στην περιοχή κεφαλής και τραχήλου μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες όπως κόπωση, ερεθισμό του δέρματος, ξηροστομία, αλλαγές στη γεύση, ενοχλήσεις στο στόμα ή τον λαιμό και δυσκολία στην κατάποση.

Η πιθανότητα και η ένταση των παρενεργειών εξαρτώνται από την περιοχή που θεραπεύεται, τη συνολική δόση και το ποιοι φυσιολογικοί ιστοί βρίσκονται μέσα ή κοντά στο θεραπευτικό πεδίο. 

Γι' αυτό η σύγχρονη ακτινοθεραπεία δεν έχει ως μοναδικό στόχο τον έλεγχο του καρκίνου. Έχει επίσης ως στόχο τη διατήρηση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής.

Η σωστή οδοντιατρική φροντίδα, η διατροφική υποστήριξη, η λογοθεραπεία/θεραπεία κατάποσης και η έγκαιρη αντιμετώπιση της ξηροστομίας ή άλλων συμπτωμάτων αποτελούν σημαντικά κομμάτια της συνολικής φροντίδας. 


Το σημαντικότερο μήνυμα του Salivary Gland Cancer Day

Ο καρκίνος των σιελογόνων αδένων είναι σπάνιος, αλλά η σπανιότητά του δεν σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπίζεται λιγότερο συστηματικά.

Η σωστή διάγνωση, η αξιολόγηση από ομάδα με εμπειρία στους όγκους κεφαλής και τραχήλου και ο εξατομικευμένος σχεδιασμός της θεραπείας μπορούν να κάνουν τη διαφορά.


Μην αγνοείτε ένα σύμπτωμα που επιμένει.

Η ενημέρωση είναι το πρώτο βήμα. Η εξατομικευμένη θεραπεία είναι το επόμενο.